STWORY, OTWORY

prof. dr hab. Aleksander Ostrowski
Suchy Las 20.11.2019 rok
Uniwersytet Śląski w Katowicach

Recenzja Wydawnicza
Tytuł: Stwory otwory.
Cykl 4 książeczek dla dzieci od 1 do 2 roku życia.
Autor: Justyna Stefańczyk

Przedstawiony do recenzji cykl 4 książeczek obrazkowych dla dzieci w wieku od 1 do 2 roku życia jest przykładem książki
autorskiej. Oznacza to, że tylko jeden artysta jest twórcą całości: obrazów, ilustracji, projektu graficznego całości, a także typografii. W zasadzie ta cecha książki staje się coraz bardziej znaczącym aspektem w wartościowaniu książki obrazkowej na świecie, bowiem w czasie wielu znaczących konkursów (Bolonia Ragazzi Award Caldecott Medal, i innych) szczególnie doceniana jest właśnie taka „autorskość” książki.

Autorka zrealizowała zamiar wykreowania książki, która posiada znamiona książki obrazkowej jako dzieła sztuki i jednocześnie zawiera w sobie znaczący potencjał edukacyjny. Warto podkreślić, że dedykowanie tak młodemu odbiorcy dobrze zaprojektowanej, autorskiej książki obrazkowej jest próbą kreowania jego doświadczenia estetycznego. W społecznym obiegu książki obrazkowej dla dzieci istotna jest władza tzw. dorosłych pośredników. Ma ona również kapitalne znaczenie dla wyboru jakości treści i formy zarówno literackiej, jak i plastycznej.

Niestety istnieją w szeroko pojętej kulturze takie produkty, które – w świetle niektórych definicji – książkami obrazkowymi nazwać nie można np. książki tzw. disnejowskie, które właściwie są tylko zapisem kadrów filmowych, czy też „nieszczęsne” zeszyty do kolorowania, tzw. kolorowanki. Tym bardziej cieszy fakt, że w przypadku recenzowanego cyklu mamy do czynienia z dobrze zaprojektowanymi książkami obrazkowymi, których forma plastyczna i edytorska opracowana jest z niezwykłą starannością i dbałością zarówno w sferze ich wartość estetycznych, jak i poznawczych. Całość służy wprowadzeniu dziecka w świat barw, faktury, kształtów i ich wielkości. Mam wrażenie, że Autorka zaprojektowała książki, traktując je jako komunikat plastyczny z uwzględnieniem kolejnych etapów percepcyjnych dziecka.

Książki są zaprojektowane w formie rozkładanki w formacie kwadratu (16/16 cm) z użyciem kolorów czystych, nasyconych, aktywizujących wizualnie dziecko. Interesująco pod względem plastycznym zrealizowane są postaci zwierząt, inspirujące do kreatywności dziecka w obszarze gry skojarzeń i tworzenia narracji, fabularyzacji losów poszczególnych postaciowych bohaterów. Interesujące jest również wprowadzenie formalnego rozwiązania w oparciu o podstawowe kształty geometryczne takie jak kwadrat i koło i trójkąt. Taka forma okna do „zaglądania” pobudza wyobraźnię dziecka, do dookreślenia co znajduje się po drugiej stronie. Dzięki takiemu zabiegowi możliwe jest interpretowanie poszczególnych obrazów na różnych poziomach zarówno formalnych, jak i treściowych. Recenzowane książki dostarczają młodemu odbiorcy wzorce wizualne, które są ważnym czynnikiem alfabetyzacji wizualnej. „Czytanie obrazów” daje dzieciom możliwość nabycia doświadczenia oraz kompetencji rozróżniania komunikatów wizualnych. Recenzowane książki z pewnością pobudzają dziecięcą wyobraźnię, odznaczają się wysokimi walorami plastycznymi.

Autorka delikatnie, z ogromną wrażliwością i smakiem prowadzi małych czytelników przez poszczególne wątki wprowadzając ich w
ten sposób w świat sztuki. Te książki, to w moim odczuciu, uczta dla oka dziecka. Cykl książek dla dzieci pt. Stwory otwory autorstwa Pani Justyny Stefańczyk w mojej ocenie spełniają wymogi stawiane książkom obrazkowym w obszarze ich funkcji: poznawczych, estetycznych, wychowawczych i kształcących.